Αυτό που συνέβη νωρίτερα τον μήνα του στην Κρήτη ήταν κάτι που συμβαίνει ίσως μία φορά κάθε 500 χρόνια: Σε μια περίοδο μόλις 10 λεπτών, υπήρξαν περισσότερες βροχοπτώσεις από ό,τι τα τελευταία τρία ή τέσσερα χρόνια μαζί. Όχι σύνηθες φαινόμενο, αλλά ούτε και κάτι εντελώς απροσδόκητο.

Οι πλημμύρες στις ακτές στην Ευρώπη γίνονται πιο συχνές και οι ζημιές που προκαλούν τέτοιες καταιγίδες θα είναι 30 φορές πιο καταστροφικές τα επόμενα 30 χρόνια, κάτι από το οποίο η Ελλάδα έχει ήδη σημαντική (και πικρή) εμπειρία. Ειδικά σε εκείνες τις περιοχές με μικρές λεκάνες απορροής, όπως η Αγία Πελαγία. Τέσσερις θάνατοι καταγράφηκαν στην Ιαλυσό της Ρόδου το 2013, 25 θάνατοι στη Μάνδρα Δυτικής Αττικής το 2017, άλλοι οκτώ στα Πολιτικά και τα Βασιλικά Ευβοίας το 2020.

Οι αιτίες? Ασφαλώς οι κοντόφθαλμες αλλαγές στη χρήση της γης και οι κατασκευές εντός κοίτης χειμάρρων, η απρόσεκτη καιρική μόνωση της επιφάνειας του εδάφους, η κατασκευή οδικών δικτύων σε κοίτες ρεμάτων, η αυθαιρεσία κατά την κατασκευή αντιπλημμυρικών έργων – μερικά από τα οποία δύσκολα μπορούν να περιγραφούν ως τέτοια αλλά απλώς πραγματοποιήθηκαν για να πουν οι αρχές ότι δήθεν έλαβαν προφυλάξεις. Όλα αυτά αποκτούν νέα διάσταση με τις κλιματικές αλλαγές, οι οποίες προκαλούν συχνές βροχοπτώσεις που είναι τρομερής έντασης παρά τη σύντομη διάρκειά τους. Το θέμα δεν θα ήταν τόσο σημαντικό αν δεν ήταν εδώ για να μείνει. Αλλά είναι.

Η κλιματική αλλαγή θα συνεχιστεί ακόμα κι αν σταματήσουμε όλες τις εκπομπές άνθρακα αύριο, επειδή τα σωματίδια που έχουν ήδη απελευθερωθεί στην ατμόσφαιρα θα παραμείνουν εκεί για πολλές δεκαετίες καθώς χρειάζεται χρόνος για να διασπαστούν. Το πρόβλημα είναι εδώ, και είναι επίσης μπροστά μας. Θα το κληροδοτήσουμε στις επόμενες γενιές.

Τι να κάνουμε; Η κοινή λογική θέτει δύο στόχους. Πρώτον, ριζική μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Δυστυχώς, ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει καθυστερήσει αυτές τις προσπάθειες καθώς, σε παγκόσμιο επίπεδο, η συζήτηση έχει μετατοπιστεί από τη συζήτηση για το πόσο γρήγορα μπορούμε να καταργήσουμε σταδιακά το φυσικό αέριο και άλλα ορυκτά καύσιμα στο να ανησυχούμε για το πόσες από αυτές τις πηγές ενέργειας θα έχουμε διαθέσιμες – αυτό ήταν η πιο σημαντική ήττα της ανθρωπότητας μετά την εισβολή του Βλαντιμίρ Πούτιν. Ο δεύτερος στόχος είναι να ενισχυθεί η ανθεκτικότητα όλων των υποδομών ζωτικής σημασίας και να καταστεί ικανή να αντέχει σε ακραία φαινόμενα κλιματικής αλλαγής. Αυτή είναι μια ιστορική πρόκληση για ολόκληρο τον κόσμο και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Αυτό είναι ένα τεράστιο έργο για όλη την ανθρωπότητα, και είναι τεράστιο και στην Ελλάδα.

Τι καταλαβαίνουμε και τι κάνουμε ως πολίτες και ως χώρα; Τα συμπεράσματα των πρόσφατων ακραίων καιρικών φαινομένων στην Κρήτη δεν είναι πολλά υποσχόμενα. Οι περισσότεροι πολίτες που χτυπήθηκαν από τις καιρικές συνθήκες θεωρούν αρκετό να περιμένουν το κράτος (δηλαδή τους άλλους φορολογούμενους) να αποζημιώσει για την καταστροφή, καθώς τα σπίτια και οι επιχειρήσεις τους δεν είναι ασφαλισμένα για ζημιές από πυρκαγιά ή πλημμύρες – παρόλο που το κόστος είναι χαμηλή και αν η ασφάλιση γινόταν υποχρεωτική θα ήταν ακόμη λιγότερο.

Αν σε αυτό περιορίζεται η κοινωνική αντίδραση, η κυβέρνηση και το πολιτικό σύστημα γενικότερα απέδειξαν ότι δεν κατανοούν το πρόβλημα, το μέγεθός του και τις πολλές αλλαγές που απαιτούνται για την αντιμετώπισή του – άλλωστε ήταν απογοητευτικό το γεγονός ότι την πρόσφατη 86η Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης κανείς από τους πολιτικούς αρχηγούς δεν είπε τίποτα για την κλιματική αλλαγή κατά τη διάρκεια των πολλών ομιλιών τους.

Προϋπόθεση για την (ανα)δόμηση της υποδομής που θα αντέχει στα συχνά ακραία καιρικά φαινόμενα είναι η ριζική αναμόρφωση της κατανομής των διαθέσιμων πόρων, του επιπέδου των διαθέσιμων πόρων και, τέλος, των προτεραιοτήτων των δημοσίων οικονομικών. Εάν, για παράδειγμα, απαιτούνται υψηλές δαπάνες για την ενίσχυση της δημόσιας υποδομής, πόσο λογικό θα ήταν να διατηρηθεί η μείωση των φόρων ως βασική προτεραιότητα (τα έσοδα των οποίων είναι χαμηλά ως ποσοστό του ΑΕΠ), με τη φοροδιαφυγή και τη φοροαποφυγή να απολαμβάνουν ανεπίσημο ακόμη αποτελεσματική προστασία πέρα ​​από μομφή;

Από news